Ga naar de inhoud

01Dolf Jansen

Naakt onder de waterspiegel

‘Naakt.’
‘Bedoel je helemaal naakt?’
‘Ja, poedelnaakt.’

Een niet alledaagse vraag. Maar een van de mooiste die je kan krijgen als fotograaf. De vraag van Dolf Jansen was direct. Hollandser kan niet. Een naaktfoto maken voor zijn komende theaterprogramma. Topvorm, een programma over fysieke en mentale kracht. Soms eindigt een fotosessie halfnaakt zonder dat er enige planning of sluwe tactiek aan te pas komt. Af en toe begint het bij een winterjas en eindigt het bij een ontblote tepel. Dominosteentje voor dominosteentje die samen met een kledingstuk valt. Een fotosessie kan soms een boeiend proces zijn. Aftasten van grenzen, vertrouwen krijgen en die niet verbreken. Maar bij Dolf was de opdracht duidelijkheid. Naakt, van start tot finish.

Piemel bij de eerste klik. Zo staan we op een ochtend onaangekondigd aan de voordeur van een woonboot van de buurvrouw van Dolf. ‘Of we in haar woonboot een foto van Dolf in zijn nakie mogen maken.’ Haar stofzuiger wordt uitgezet en de zetels worden opzij geschoven. Dolf Jansens verlangen was om uitgeput en bezweet naakt voor de camera te staan in de pose van de denker van Rodin. Het daglicht in de boot is bijzonder. De vloer van de ark ligt onder de waterspiegel, de horizon op kniehoogte. Het licht weerkaatst op het wateroppervlak.

Terwijl Dolf zijn kilometers aan het lopen is, eet ik samen met zijn vrouw en manager een boterhammetje met kaas. Exact een uur later is hij terug en staat bezweet aan de voordeur.

Dan gebeurt iets wat zeldzaam is. De man doet zijn kleren uit zonder enig sprankje twijfel. De gêne wordt samen met de broek op de stoel gelegd. Zelf ben ik niet preuts. Ik ken de geneugten van het nachtelijke naaktzwemmen met vrienden in de zee. En tijdens een zomervakantie ben ik ooit al eens verzeild geraakt op een naturistencamping. Maar hoe de man daar in natuur en ‘naturel’ voor me staat is iets wat ik zelden heb gezien. De man kent duidelijk zijn lichaam. Er is geen schaamte maar ook geen exhibitionisme. Hij staat naakt maar zelfzekerder dan de helft van de geklede mensen die ik ooit fotografeerde. Zelfs de buurvrouw schrikt amper op. ‘Oh, het is echt naakt. Het was dus geen grapje. Ik wil wel een fotoprintje, hoor.’ De stofzuiger wordt terug aangezet. Het zweet guts uit de poriën. Druppels vallen op het canvas. De borstkas gaat op en neer. Ik herken het lichaam van een man in topconditie. Geen grammetje vet te bespeuren. Schuldgevoel over mijn bierbuikje overvalt mij. Ik ben jaloers op atleten. En nog meer op mensen die ondanks hun leeftijd strak en scherp staan. Bij Dolf staat de teller bijna op 50 maar hij loopt moeiteloos de marathon in ruim 2,5 uur.

Zijn vermoeide blik verdwijnt met het klikken van het toestel. Na 5 minuten staat een uitgeruste atleet voor me. 15 kilometer sportlabeur verdampt na 5 minuten. Niet de vermoeidheid is tijdens het poseren het obstakel, maar de harde vloer. Geen vetkussentje tussen de botten en het beton bij de cabaretier. Naakt poseren is letterlijk een hard vak. De kramp schiet in zijn gespierde been. Hij bekomt even op het canvas. Rodin wordt Caravaggio. Terwijl twee klusjesmannen werken aan de steiger van de woonboot. Ongetwijfeld moeten ze door het raam vreemd gekeken hebben bij het zien van een liggende naakte bekende Nederlander, een Belgische fotograaf en een poetsende vrouw. Niet bepaald een doordeweekse werkdag in Holland. Een naakt lichaam is als een zeelandschap. Geen boom, huis of obstakel in de weg. Enkel water en een horizon. Een zuivere lijn gevuld met vloeistof. Een lichaam is watermassa met wat spieren, organen en beenderen omsingeld door huid. Geen afleiding door textiel of sieraden. Vel, schaamhaar, littekens en af en toe een huidbeprikking. Vaak confronterend, soms erotisch maar altijd eerlijk. Geen kat in een zak. Wel een balzak of een poes, naargelang het geslacht. De anatomie kent geen mode. Het naakte wezen verandert maar langzaam door de duizenden jaren heen, met op de tijdlijn enkel Charles Darwin als moderecensent. Na twee uur poseren zit de taak erop. De kledij is nog maar net aangetrokken of de kinderen van de gastvrouw komen thuis van school. Ik moet denken dat waar juist een naakte buurman stond, straks met gans de familie gezellig naar televisie wordt gekeken. Wanneer ik de autosnelweg terug naar huis wil nemen, verwar ik de oprit met de afrit. De intense fotoshoot dendert nog na in mijn hoofd. Spookrijden na een naaktsessie. Soms is naaktfotografie gevaarlijker dan oorlogsfotografie.